Kennisbank: Gedragsinzichten voor betere besluiten

Action Bias (ook wel bekend als het "actie-bias" effect) is een fenomeen waarbij mensen geneigd zijn om actie te ondernemen in plaats van af te wachten, zelfs als afwachten de beste optie is. Het kan optreden in verschillende situaties, zoals bij het nemen van beslissingen, het oplossen van problemen, en in teamsettings.

De Affect Heuristic (ook wel bekend als het "emotie-bias" effect) is een mentale shortcut waarbij emoties en gevoelens gebruikt worden om snel en automatisch beslissingen te nemen, in plaats van logisch en rationeel te redeneren. Dit kan leiden tot onjuiste inschattingen en vooroordelen in de besluitvorming.

Het Ambiguity Effect (ook wel bekend als het "ambiguïteits-bias" effect) is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen de voorkeur geven aan opties waarvan de uitkomst zekerder is, zelfs als de minder zekere optie mogelijk meer voordelen biedt.

Het ankereffect (ook wel bekend als "ankerbias") is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen onbewust beïnvloed worden door de eerste informatie die ze ontvangen bij het nemen van beslissingen. Deze informatie, ook wel het "anker" genoemd, kan de latere besluitvorming beïnvloeden, zelfs als het anker geen logische relatie heeft met de uiteindelijke beslissing.

Attentional bias (ook wel aandachtsbias genoemd) is een cognitieve vooringenomenheid waarbij onze aandacht wordt getrokken naar bepaalde stimuli of informatie, terwijl we andere stimuli of informatie negeren. Dit gebeurt vaak onbewust en kan het gevolg zijn van persoonlijke voorkeuren, ervaringen of emoties.

Authority bias (autoriteitsbias) verwijst naar de neiging van mensen om uitspraken of beslissingen van autoriteitsfiguren als correcter of betrouwbaarder te beschouwen dan ze daadwerkelijk zijn. Deze bias maakt dat mensen eerder geneigd zijn om experts, leiders of beroemdheden blind te volgen, ook als de inhoud van hun boodschap twijfelachtig is.

Beschikbaarheidsheuristiek is een mentale shortcut of cognitieve denkfout waarbij we de waarschijnlijkheid van een gebeurtenis of de frequentie van een gebeurtenis beoordelen op basis van hoe gemakkelijk we ons deze gebeurtenis kunnen herinneren of voorstellen. We kunnen dus de neiging hebben om de waarschijnlijkheid van gebeurtenissen te overschatten die gemakkelijk in ons geheugen opkomen en onderschatten wat minder gemakkelijk te herinneren is.

Het Barnumeffect verwijst naar het fenomeen waarbij mensen zichzelf nauwkeurige beschrijvingen van hun persoonlijkheid of karakter toekennen op basis van algemene en vaak vage uitspraken die van toepassing kunnen zijn op bijna iedereen. Dit effect is vernoemd naar P.T. Barnum, een Amerikaanse showman uit de 19e eeuw, die beroemd werd vanwege zijn vaardigheid om mensen te overtuigen dat zijn beschrijvingen van hen bijzonder nauwkeurig waren, terwijl ze in werkelijkheid heel algemeen waren.

Het Base Rate Effect (ook wel base rate fallacy genoemd) is een cognitieve bias waarbij individuen de neiging hebben om te vertrouwen op specifieke informatie in plaats van op algemene statistieken bij het maken van beoordelingen of beslissingen. In wezen betekent dit dat mensen de neiging hebben om te veel gewicht toe te kennen aan individuele gevallen en te weinig gewicht aan de basisstatistieken.

Bounded Rationality (begrensde rationaliteit) is een concept in de psychologie en economie dat verwijst naar de beperkingen van het menselijk vermogen om rationele beslissingen te nemen. Het idee is dat de menselijke rationaliteit beperkt is door factoren zoals tijdsdruk, beperkte informatie, cognitieve beperkingen en emotionele factoren, waardoor mensen niet altijd in staat zijn om optimale beslissingen te nemen.

Het Bye-Now Effect (ook wel bekend als het "Nu of Nooit"-Effect) is een cognitieve bias waarbij mensen geneigd zijn om impulsaankopen te doen of snel beslissingen te nemen, omdat ze denken dat de kans om de aankoop te doen of de kans om de beslissing te nemen nu aanwezig is, maar dat deze kans snel voorbij zal gaan.

Het Bystander-effect, ook wel omstandereffect genoemd, is een fenomeen in de psychologie waarbij mensen minder snel geneigd zijn om hulp te bieden aan een persoon in nood wanneer er andere mensen aanwezig zijn. Dit komt doordat mensen in een groep eerder denken dat iemand anders wel actie zal ondernemen, en dat hun eigen hulp daarom niet nodig is.