Kennisbank: Gedragsinzichten voor betere besluiten

Het Cashless Effect (ook wel bekend als de "plastic geld" effect) is een trend waarbij mensen geneigd zijn om meer geld uit te geven wanneer ze betalen met elektronische betalingsmethoden, zoals creditcards, betaalpassen, mobiele betalingen en andere vormen van digitale betalingen, in vergelijking met contant geld.

Foute causaliteit (causale denkfout) is het ten onrechte aannemen dat als twee zaken samen optreden, de ene de oorzaak van de andere is. Dit gebeurt vaak wanneer correlatie wordt verward met causaliteit, bijvoorbeeld denken dat ijsverkoop de oorzaak is van verdrinkingen, terwijl beide simpelweg vaker voorkomen in de zomer.

Chauffeurskennis is het verschijnsel waarbij iemand kennis of expertise lijkt te bezitten doordat hij er vloeiend over kan praten, maar in werkelijkheid alleen oppervlakkige of geparafraseerde kennis bezit. Het begrip is afkomstig van het verschil tussen echte experts en mensen die hun kennis 'meeliften' zonder die echt te doorgronden — zoals een chauffeur die jarenlang een professor rondrijdt en zijn lezingen uit het hoofd kent, maar de materie niet begrijpt.

Choice overload (ook wel bekend als het "overaanbod aan keuzes" effect) is een fenomeen waarbij het hebben van te veel opties om uit te kiezen, kan leiden tot keuzestress, besluiteloosheid en uiteindelijk een slechtere beslissing. Het kan optreden bij het maken van allerlei soorten keuzes, zoals bij het kopen van producten, het kiezen van een carrière, het selecteren van een partner, enzovoort.

Choice supportive bias, ook wel bekend als beslissingsbevestigingsfout, is een cognitieve bias waarbij mensen de neiging hebben om hun keuzes te verdedigen en de voordelen van hun gekozen optie te overdrijven.

Keuzeparadox (choice paradox) is het idee dat te veel keuzemogelijkheden niet leiden tot meer tevredenheid, maar juist tot verlamming, twijfel en spijt. Mensen denken dat meer keuze vrijheid betekent, maar in werkelijkheid maakt het beslissen moeilijker en het gevoel achteraf vaak minder positief.

Cognitieve dissonantie (ook wel bekend als het "gedachtenconflict" effect) is een psychologisch fenomeen waarbij mensen tegenstrijdige overtuigingen, attitudes of gedragingen hebben, waardoor ze een gevoel van ongemak en spanning ervaren. Dit kan leiden tot een onbalans in de geest en kan resulteren in het vermijden of veranderen van informatie of gedrag om de dissonantie te verminderen.

Het compromiseffect (ook wel bekend als de "middenoptiebias") is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen geneigd zijn om te kiezen voor de optie die in het midden ligt tussen twee keuzes, wanneer er een complexe beslissing moet worden genomen. Deze optie wordt gezien als een compromis en kan als veiliger of minder extreem worden beschouwd dan de andere opties.

Bevestigingsvooroordeel of confirmation bias is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen de neiging hebben om informatie te zoeken, te interpreteren en te onthouden op een manier die hun bestaande overtuigingen en hypothesen bevestigt en andere informatie te negeren die niet overeenkomt met hun overtuigingen.

Beslissingsmoeheid, ook wel decision fatigue genoemd, is een term die wordt gebruikt om de afnemende kwaliteit van beslissingen te beschrijven die mensen nemen na een periode van voortdurende besluitvorming. Het is een toestand van mentale vermoeidheid die zich voordoet wanneer een persoon veel beslissingen moet nemen gedurende een bepaalde periode.

Het decoy-effect, ook wel het asymmetric dominance effect genoemd, is een cognitieve vooringenomenheid die optreedt wanneer de aanwezigheid van een derde optie, die inferieur is ten opzichte van twee andere opties, de voorkeur van een persoon voor een van de andere opties beïnvloedt.

Het disposition-effect is een cognitieve vooringenomenheid die optreedt bij beleggers, waarbij ze geneigd zijn om winstgevende aandelen snel te verkopen en verliesgevende aandelen vast te houden. Dit fenomeen is vooral van belang voor mensen die actief handelen op de aandelenmarkt.