Kennisbank: Gedragsinzichten voor betere besluiten

Het Noble-Edge-effect, ook wel bekend als het "noble cause-corruptie-effect", is een fenomeen waarbij consumenten een product of dienst hoger waarderen wanneer het wordt geassocieerd met een nobel doel, zoals het steunen van een goed doel of het bevorderen van duurzaamheid. Consumenten hebben de neiging om te denken dat een bedrijf of organisatie die zich inzet voor een nobele zaak, meer betrouwbaar en eerlijk is dan een bedrijf dat zich alleen richt op winstmaximalisatie.

De observer expectancy effect, ook wel het Rosenthal-effect genoemd, verwijst naar de neiging van onderzoekers om onbewust de resultaten van een studie te beïnvloeden op basis van hun verwachtingen. Dit gebeurt wanneer de onderzoeker onbewust signalen geeft aan de deelnemers die hen beïnvloeden om te reageren op een manier die in overeenstemming is met de verwachtingen van de onderzoeker. Bijvoorbeeld, als de onderzoeker verwacht dat een bepaalde groep deelnemers beter zal presteren dan een andere groep, kan dit onbewust de manier beïnvloeden waarop de onderzoeker met de deelnemers omgaat, en daardoor de resultaten van de studie beïnvloeden.

Omissiebias is een cognitieve denkfout waarbij mensen de voorkeur geven aan het vermijden van acties die een negatief resultaat kunnen hebben, in plaats van acties te ondernemen die een positief resultaat kunnen hebben. Mensen hebben de neiging om passief te blijven en niets te doen, in plaats van risico's te nemen en actief te handelen

Het ostrich effect is een psychologisch fenomeen waarbij individuen negatieve informatie vermijden en negeren, waardoor ze onvoorbereid zijn op de gevolgen ervan. De term komt van de mythe dat struisvogels hun kop in het zand steken om gevaar te vermijden.

Overconfidence bias, ook wel overmoedbais genoemd, verwijst naar de neiging van mensen om hun eigen capaciteiten, oordelen en prestaties te overschatten. Dit gebeurt vaak omdat mensen te veel vertrouwen op hun eigen ervaringen en vaardigheden, en niet genoeg aandacht besteden aan de factoren die kunnen bijdragen aan hun succes of falen.

Het overrechtvaardigingseffect, ook wel bekend als het verlies van intrinsieke motivatie, verwijst naar de neiging van mensen om hun intrinsieke motivatie voor een activiteit te verliezen wanneer ze extrinsieke beloningen ontvangen voor het uitvoeren van die activiteit. Met andere woorden, mensen die worden beloond voor het doen van iets wat ze al leuk vinden, kunnen hun motivatie om het te doen verliezen omdat ze nu het gevoel hebben dat ze het doen voor de beloning in plaats van omdat ze het leuk vinden.

Het picture superiority effect verwijst naar de observatie dat mensen informatie beter onthouden wanneer deze wordt gepresenteerd in de vorm van afbeeldingen in plaats van tekst. Dit effect is goed gedocumenteerd in de psychologische literatuur.

De planning fallacy is een cognitieve bias waarbij mensen de neiging hebben om de tijd te onderschatten die nodig is om een taak of project te voltooien. Ze hebben de neiging om te geloven dat ze de taak sneller kunnen voltooien dan in werkelijkheid mogelijk is. Dit fenomeen is niet alleen van toepassing op individuen, maar ook op groepen die projecten plannen en beheren.

Het pratfall-effect is het fenomeen waarbij de aantrekkelijkheid van een persoon toeneemt als hij/zij een kleine fout maakt, omdat dit de persoon menselijker en sympathieker maakt. Dit effect kan worden waargenomen wanneer iemand die als competent wordt beschouwd, een kleine fout maakt, wat een positieve impact heeft op de perceptie van anderen over zijn/haar competentie en persoonlijkheid.

Het primacy-effect verwijst naar de neiging van mensen om meer gewicht toe te kennen aan informatie die ze het eerst ontvangen, in plaats van informatie die later volgt. Dit betekent dat de eerste indrukken en informatie die mensen ontvangen, vaak een blijvende invloed hebben op hun perceptie van een persoon, situatie of gebeurtenis.

Projection bias betekent in het Nederlands 'projectie bias'. Dit is een psychologisch fenomeen waarbij mensen hun eigen eigenschappen, gevoelens, waarden of attitudes toeschrijven aan anderen. Met andere woorden, mensen gaan er vaak van uit dat anderen hetzelfde denken en voelen als zijzelf, zelfs als dit niet het geval is. Dit kan leiden tot onjuiste interpretaties van het gedrag van anderen en kan ook leiden tot stereotypering en vooroordelen.

Prospect theory is een psychologische theorie die ontwikkeld is door Daniel Kahneman en Amos Tversky om menselijk beslissingsgedrag te verklaren. De theorie stelt dat mensen niet alleen waarde hechten aan de uiteindelijke uitkomst van een beslissing, maar ook aan de manier waarop die uitkomst wordt bereikt.