Kennisbank: Gedragsinzichten voor betere besluiten

Het Pygmalion-effect is het psychologische fenomeen waarbij de verwachtingen van een persoon over een andere persoon, kunnen leiden tot een self-fulfilling prophecy, waarbij deze persoon zich gaat gedragen en presteren op een manier die in lijn ligt met de verwachtingen van de eerste persoon. Het effect is genoemd naar de mythe van Pygmalion, waarin een beeldhouwer verliefd wordt op een beeld dat hij heeft gemaakt en het tot leven brengt door ernaar te handelen alsof het een echt persoon is.

Regret Aversion, ook wel spijtvermijding genoemd, is een fenomeen in de psychologie waarbij mensen risico's vermijden om te voorkomen dat ze later spijt krijgen van hun beslissingen. Het wordt gekenmerkt door de angst om achteraf spijt te krijgen van een beslissing, waardoor mensen beslissingen nemen op basis van het minimaliseren van het potentiële verlies in plaats van het maximaliseren van de potentiële winst.

Regrettheorie is een beslissingsmodel dat probeert te verklaren hoe mensen keuzes maken in situaties waarbij de uitkomst onzeker is. Het model gaat ervan uit dat mensen niet alleen rekening houden met de mogelijke uitkomsten van hun keuzes, maar ook met hun emoties als gevolg van die uitkomsten.

De representativiteitsheuristiek is een denkstrategie waarbij mensen de kans op gebeurtenissen of de waarschijnlijkheid van conclusies beoordelen op basis van hoe goed deze passen bij het stereotype of de typische voorstelling van een situatie of groep.

Een representativiteitsfout is een denkfout waarbij iemand concludeert dat een persoon, object of gebeurtenis in een bepaalde categorie past op basis van beperkte informatie, zonder rekening te houden met de variabiliteit binnen de categorie. Het komt vaak voor wanneer iemand een beslissing neemt op basis van stereotypen, vooroordelen of veronderstellingen.

Rosy Retrospection, ook wel bekend als de rooskleurige terugblik, is een cognitieve vertekening waarbij mensen hun verleden als beter en positiever herinneren dan dat het daadwerkelijk was. Het kan ook verwijzen naar de neiging om gebeurtenissen die in het verleden hebben plaatsgevonden te idealiseren of te romantiseren.

Self-service bias, ook wel de self-serving bias genoemd, is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen succes toeschrijven aan hun eigen vaardigheden en prestaties, terwijl ze falen wijten aan externe factoren. Dit kan leiden tot een gebrek aan verantwoordelijkheid en een onrealistisch zelfbeeld.

Het seriële-positioneringseffect is het psychologische verschijnsel waarbij mensen zich beter de eerste en de laatste items herinneren in een reeks van items, terwijl ze de items in het midden minder goed onthouden. Dit effect wordt ook wel de primacy- en recency-effecten genoemd.

Sociale normen zijn ongeschreven regels die bepalen wat als sociaal aanvaardbaar wordt beschouwd in een bepaalde groep of samenleving. Ze kunnen betrekking hebben op verschillende aspecten van het leven, zoals gedrag, houding, waarden en overtuigingen. Sociale normen worden gevormd door de cultuur en de tradities van een samenleving en veranderen na verloop van tijd.

Source confusion is een psychologisch fenomeen waarbij iemand de bron van informatie niet correct kan identificeren. Dit kan gebeuren wanneer een persoon informatie heeft ontvangen van verschillende bronnen, zoals boeken, tijdschriften, sociale media of persoonlijke gesprekken, en niet in staat is om de oorspronkelijke bron van die informatie te herinneren.

Het Spotlight Effect is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen de neiging hebben te denken dat anderen meer aandacht besteden aan hun gedrag, uiterlijk en prestaties dan in werkelijkheid het geval is. Het wordt zo genoemd omdat mensen zich voorstellen dat er een spotlight op hen is gericht, waardoor ze denken dat ze meer opvallen dan anderen.

De status quo bias, ook wel de inertiebias genoemd, is de neiging van mensen om de voorkeur te geven aan het behoud van de huidige situatie of status quo, zelfs als er betere opties beschikbaar zijn. Mensen hebben de neiging om verandering te vermijden en vast te houden aan wat ze al kennen.