Voor bestuurders en ondernemers die scherper willen sturen
Als bestuurder of ondernemer neem je dagelijks talloze beslissingen. Snel schakelen is essentieel, en daarom vertrouwen we vaak – bewust of onbewust – op mentale shortcuts. Denk aan biases en heuristieken: automatische denkpatronen die ons helpen, maar ook kunnen misleiden.
Binnen de gedragseconomie worden deze mechanismen grondig onderzocht. De inzichten daaruit bieden krachtige handvatten voor betere besluitvorming, effectiever leiderschap en strategische wendbaarheid.
Zelf probeer ik in situaties waarin de consequenties groot kunnen zijn – zakelijk of persoonlijk – zo rationeel mogelijk te beslissen. Dan neem ik bewust de tijd om mijn lijst met denkfouten langs te lopen – een mentale checklist die helpt om blinde vlekken te vermijden. In situaties waar de impact kleiner is, laat ik rationele optimalisatie los en vertrouw ik op mijn intuïtie.
In deze kennisbank deel ik mijn expertise en enthousiasme over dit vakgebied. Je vindt hier een overzicht van veelvoorkomende mentale shortcuts – kort, helder en direct toepasbaar. Als naslagwerk, inspiratiebron of concreet hulpmiddel in je dagelijkse praktijk.
Kennisbank: Gedragsinzichten voor betere besluiten
Sunk Cost Fallacy
De "sunk cost fallacy" is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen hun beslissingen laten beïnvloeden door de kosten die ze al hebben gemaakt, zelfs als deze kosten niet meer terug te draaien zijn en geen invloed mogen hebben op de huidige of toekomstige beslissingen.
Survivorship Bias
"Survivorship bias" is een cognitieve vertekening die optreedt wanneer alleen de succesvolle voorbeelden of overlevenden in overweging worden genomen bij het analyseren van gegevens of het nemen van beslissingen. Het falen of de mislukkingen worden genegeerd omdat ze niet meer zichtbaar zijn. Dit leidt tot een onvolledig en vertekend beeld van de realiteit.
Swimmer's body illusion
Swimmer’s body illusion (zwemmerslichaam-illusie) is de denkfout waarbij mensen succes toeschrijven aan een methode of training, terwijl het succes in werkelijkheid voortkomt uit aangeboren eigenschappen. Bijvoorbeeld: professionele zwemmers hebben geen goed lichaam door te zwemmen, maar zwemmen goed omdat ze van nature het juiste lichaamstype hebben.
Take-the-best Heuristic
De take-the-best-heuristiek is een beslissingsstrategie die vaak wordt gebruikt in cognitieve psychologie en besluitvorming. Het is een eenvoudige methode die mensen gebruiken om snel en efficiënt beslissingen te nemen, vooral wanneer er weinig informatie beschikbaar is.
The Illusion of Explanatory Depth
De Illusie van Verklarende Diepte is een cognitieve vooringenomenheid waarbij mensen denken dat ze een diep begrip hebben van hoe iets werkt, terwijl ze eigenlijk alleen oppervlakkige kennis hebben. Dit kan gebeuren wanneer mensen vertrouwen op externe bronnen van informatie, zoals het internet, in plaats van hun eigen begrip van een concept te testen. Mensen kunnen het idee hebben dat ze begrijpen hoe iets werkt omdat ze vertrouwen op het begrip van anderen, zonder zelf het concept diepgaand te hebben onderzocht.
Zero Risk Bias
"Zero risk bias" is een cognitieve vertekening waarbij mensen de voorkeur geven aan opties met nul risico, zelfs als deze opties een slechtere uitkomst hebben dan andere opties die een klein risico met zich meebrengen. Dit betekent dat mensen bereid zijn om grotere kosten te dragen of minder voordelige uitkomsten te accepteren om het risico van een negatieve uitkomst volledig te elimineren.
regression to the mean
Regressie naar het gemiddelde (regression to the mean) is de statistische wetmatigheid dat extreme prestaties of uitkomsten vaak gevolgd worden door meer gemiddelde resultaten. Mensen zien hierin soms ten onrechte een causaal verband, bijvoorbeeld dat een straf leidt tot verbetering, terwijl het simpelweg een terugkeer is naar een natuurlijk gemiddelde.